Onze koffiebrander en -expert

Sipke de Schiffart

Een leven lang koffie

Onze koffiebrander Sipke was jarenlang melangeur bij Douwe Egberts

We drinken allemaal koffie, en we hebben er ook allemaal een mening over: lekker, pittig, slap of sterk. Maar hebben we er ook verstand van? Het vertalen van deze consumentenwensen in een goede melange en daarbij behorend brandproces is toevallig net het vakgebied van Sipke (71), de koffiebrander van Museum Joure.

Goede smaakgevoeligheid

‘Na de middelbare school moest ik in dienst, maar dat leek me niet zo’n goed idee. Toen bedacht ik dat ik wel naar familie in Canada kon. Ik schreef me in op de universiteit van Guelph, daar heb ik toegepaste landbouw gestudeerd. Na de diplomering trok de liefde, en ben weer terug naar Nederland gegaan, waar ik toen alsnog mijn militaire dienst moest doen. Na de militaire dienst kwam ik bij DE terecht. Bij de sollicitatie werd een ‘organoleptische’ (smaakgevoeligheid) test afgenomen waaruit bleek dat ik een goede smaakgevoeligheid heb. Eenmaal aangenomen kwam ik al snel bij Kanis en Gunnink (sinds ’69 onderdeel van Douwe Egberts) in Kampen terecht waar ik ervaring op kon doen om koffie-expert te worden.’

De hele wereld over voor de beste smaak

‘Na een aantal jaren in Kampen en toenemende expertise kwam de vraag om hoofd kwaliteit te worden in de nieuw te bouwen fabriek in Frankrijk, in de buurt van St. Etienne. Dit zagen we wel als een avontuur en een uitdaging. Het was een prachtige ervaring. De kinderen gingen naar de Franse school en ook wij moesten Frans leren.

Na ongeveer drie jaar gingen we terug naar Nederland en kwamen we in Joure terecht. Ik ging werken bij de afdeling Inkoop ruwe koffie. Toen deze afdeling korte tijd later naar Zwitserland verhuisde, besloten we in Joure te blijven, en daar hebben we het nog steeds erg naar onze zin. Ik bleef wel kwaliteitsverantwoordelijkheid houden en een van mijn taken was om nieuwe koffie-experts te testen en op te leiden en op smaak te kalibreren. Ook werd ik ingezet bij nieuwe bedrijven over de hele wereld: Barcelona (en op Spaanse les!), de VS, Mexico, Brazilië, Afrika en Azië. Altijd ging het om het kwaliteitsbeheer en de inkoop.

Het vele reizen had z’n voor en z’n tegen. Het was plezierig om met al die verschillende mensen in die verschillende landen en culturen te werken.

“Bruce Springsteen, aangenaam.” ‘Nooit van gehoord’, zeg ik.

Je maakt natuurlijk altijd wel wat mee. Soms heel leuk. Zo zat ik aan het einde van de dag in m’n hotel een krantje te lezen met een glaasje bier erbij tot er een ‘zo te zien en te horen’ een Amerikaan bij me komt zitten, en wat vraagt over het artikel dat ik aan het lezen ben. Hij vertelt dat hij Barcelona heeft bezocht en een heel mooi leren jack heeft gekocht voor weinig geld. Ik vraag hem wat hij in Barcelona doet, hij antwoordt dat hij daar is voor een optreden. “Ik zing’, zegt hij. “Alleen?”, vraag ik. “Nee” zegt hij. “Kijk daar maar eens.” Daar zaten een man of dertig aan lange tafels te eten in een apart zaaltje. “Ben je beroemd? Moet ik jouw kennen?”, vroeg ik. “Nou, ik sta nu wel nummer 1 in de ‘Hot one hunderd’ in de USA.” “Hoe heet je dan?” Hij zegt: “Bruce Springsteen.” “Nooit van gehoord”, zeg ik. Tot ik volgende dag de autoradio aan zet. Hij wilde er even uit denk ik.

Met veel plezier heb ik al die jaren mijn werk gedaan, met al die mensen in al die verschillende landen en culturen. Echter toen Douwe Egberts met een regeling kwam om vervroegd met pensioen te gaan vond ik dat wel een heel goed idee. Je leeft maar een keer – denk ik – dus rond 2007 ben ik gestopt bij DE.

Natuurlijk ging ik niet stilzitten. Ik meldde me als vrijwilliger bij PUM (Programma Uitzending Managers); deze organisatie ondersteunt ondernemers in ontwikkelingslanden in het midden- en kleinbedrijf. Voor PUM ben ik ook weer de wereld overgevlogen, ik heb wel 40 à 50 projecten begeleid. Naast het werken met al die mensen in al die landen en de smaken en processen was het ook nog wat nieuws, wat ik bij DE niet had. Dat was het werkveld, terug naar de boer: zo was ik zelf ook begonnen bij mijn opleiding in Canada. In Jogjakarta Indonesië heb ik vorig jaar geholpen om op vmbo-niveau koffie in het vakkenpakket op te nemen en ik heb lesgegeven over koffie verbouwen, branden en marketing.

Koffie branden voor het museum

‘Op mijn afdeling bij Douwe Egberts stond in de koffiemonsterkamer een grote koffiebrander. Toen die afdeling naar Utrecht verhuisde, mocht ik de brander meenemen. Die is toen gedoneerd aan Museum Joure. Daar is hij terecht gekomen in het Kadehuis. Ik verzorg de inkoop of DE giften van de ruwe koffie en ik brand, samen met twee vrijwilligers, de koffie voor museumwinkel de Witte Os.

Ik heb drie smaken ontwikkeld: Ouwe Douwe, naar Egbert Douwes, hoe kan het ook anders. Pittige Weduwe, de vrouw die achterbleef nadat Douwe Egberts was gestorven en kans zag het bedrijf verder uit te bouwen, een pittige tante dus. Batavia 1753; de startdatum van de “winkel in koloniale waren”. En Batavia (Djakarta) was toen de inscheephaven voor de koffie.

Het monsterbrandertje

‘Waar de bezoekers in de zomermaanden mee kennismaken is het monsterbrandertje. Daarmee staat een vrijwilliger buiten. Hij geeft uitleg over het branden en laat ze de verschillende geuren ruiken. Dat vind ik zelf ook heel leuk, maar dat zou te veel worden, daarom hebben we een groepje gevormd om dat in drukke tijden te kunnen doen.

Wat veel mensen niet van mij weten…

‘Behalve mijn expertise voor koffie ben ik ook veel met hout bezig. Ik heb een heleboel gutsen, mesjes en beitels en ik werk met diverse houtsoorten. Ik maak naast meubels ruimtelijk werk, of in reliëf en ik laat me leiden door mijn fantasie. Ik zoek in het hout de kleur en de vorm en daarmee ga ik aan de slag.’

Douwe Egberts melangeur Sipke

Favoriete plek in het museum

‘Ik voel me het meest prettig bij de grote koffiebrander. Dat is ook mijn favoriete bezigheid: het mengen van de geuren en het bepalen van de smaken waar mensen van kunnen genieten… dat is toch echt wel mijn grootste plezier!’

Interview en tekst: Willeke ten Noever Bakker

Proef de koffies van Sipke

Thuis genieten van de koffies die Sipke heeft gebrand? Koop dan een pak Ouwe Douwe, Pittige Weduwe of Batavia 1753 in  Museumwinkel De Witte Os. Daar zijn ook losse thee en diverse lekkernijen verkrijgbaar.